Om werkzoekenden met een ondersteuningsbehoefte kansen te bieden, heeft de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) in de regio Groningen participatiebanen gecreëerd. Deelnemers doen werkervaring op, bouwen zelfvertrouwen op en stromen na circa anderhalf jaar door naar werk bij de RDW of een andere werkgever. De RDW werkt hiervoor samen met Tempo-Team Participatie, gemeenten en UWV. Heldere verwachtingen blijken cruciaal – richting kandidaat én werkgever.
“We maakten de omslag in denken: wat brengen deze nieuwe collega’s mee en wat hebben zij nodig?”
Harriëtte Oostland (RDW)
Participatiebanen zijn bedoeld voor mensen die door bijvoorbeeld een arbeidsbeperking of langdurige werkloosheid geen regulier werk vinden. Zij starten met behoud van uitkering. De Participatiewet en de Banenafspraak waren in 2017 formeel de aanleiding voor de RDW om hiermee te starten. “Vooral omdat wij een diverse organisatie willen zijn, als afspiegeling van de samenleving. De wettelijke plicht alleen vonden wij geen goede drijfveer,” zegt Harriëtte Oostland, operationeel manager van het Expertisecentrum Rijbewijzen bij de RDW. “We wilden het zelf en begonnen daarom met het doel één participatiebaan per afdeling.”
Zoals bij veel veranderingen ging dit in het begin niet zonder slag of stoot. “Het was eerst wel een issue, vooral bij afdelingsmanagers. Wat zou dit betekenen voor de uitval of het ziekteverzuim? Dat zijn vooraf veelvoorkomende zorgen. Maar zodra we begonnen, verdwenen deze vooroordelen. We maakten de omslag in denken: wat kunnen kandidaten wél en wat brengen deze nieuwe collega’s mee?”
Voor de uitvoering schakelt de RDW de expertise in van Tempo-Team Participatie. “Wij begeleiden het hele traject: van eerste contact met gemeenten en UWV tot werkplekaanpassingen en jobcoaching,” schetst Richard Ran, senior adviseur participatie bij Tempo-Team Participatie. Hij is (samen met zijn collega Bo Hibma) de vaste contactpersoon, begeleider én het luisterend oor voor deelnemers. “Ik heb nauw contact met mijn mensen en ken hen door en door. Dat is belangrijk om met elkaar een sluitende aanpak te creëren waardoor het wél lukt. Vaak is er in de beginfase iets extra’s nodig. Dat verschilt per kandidaat: een aangepaste werkopbouw, een hulpmiddel of een jobcoach. Meestal zijn het kleine dingen die een groot verschil maken.”
In regio Groningen werken gemeenten en UWV samen via Werk in Zicht. Bij een geschikte kandidaat voor de RDW schakelen zij Richard in. “Wij kennen onze kandidaten en adviseren over hun mogelijkheden en over regelingen, zoals loonkostensubsidie of jobcoaching,” zegt Marije Kamphuis, accountmanager bij de gemeente Groningen. “Tempo-Team kent onze doelgroep, spreekt dezelfde taal en werkt met korte lijnen. Dat zorgt voor een vliegende start. Bij nieuwe werkgevers is meestal meer afstemming nodig.”
Ran benadrukt dat zorgvuldigheid belangrijk is. “Dit is geen regulier ‘uitzendwerk’. Het is dus niet: vandaag een gesprek en dezelfde week aan het werk. We kijken zorgvuldig naar de skills van een kandidaat en naar de vacature. En we stemmen alles goed af om tot een duurzame plaatsing te komen. Dat begint met een persoonlijk gesprek, soms met de jobcoach erbij. Als dat positief verloopt, volgt een gezamenlijk gesprek bij de RDW. Daarna bepalen we samen wat de juiste aanpak is. Tussen het eerste gesprek en de start zitten meestal vier tot vijf weken, soms iets langer, soms korter.”
Ook na de start blijft Ran het aanspreekpunt. “Vooral in de beginfase bespreken we regelmatig hoe het loopt en of er nog iets nodig is. Ik kom niet alleen op de lijn als het niet goed gaat. Na de eerste weken volstaat een wekelijks contactmoment meestal.”
Bij de RDW krijgt iedere deelnemer ook een collega als buddy. Bijna elke afdeling heeft twee getrainde buddy’s. Bij de RDW worden zij ‘Harries’ genoemd (Hulpvaardig, Alert, Rustig, Realistisch, Instruerend en Eerlijk). Na een proefplaatsing van twee maanden volgt een halfjaarcontract, dat verlengd kan worden. Na ongeveer anderhalf jaar stroomt iemand door. Zo heeft de RDW de afgelopen jaren tientallen nieuwe collega’s kunnen verwelkomen en hen een nieuwe kans geboden. In 2024 waren er veertien participatiebanen bij de RDW in Veendam en Groningen.
Alle betrokkenen herkennen de onterechte vooroordelen die werkgevers in het begin nogal eens hebben. Kamphuis: “Werkgevers denken bij de Banenafspraak vaak aan mensen met een fysieke beperking of laaggeschoolde productiewerkers. Maar we zien juist talenten op alle functieniveaus.” Ran vult aan: “Er zitten heel veel goede en slimme kandidaten tussen, maar vaak is er een gat in hun cv ontstaan, bijvoorbeeld door een vorm van autisme. Op zich geen probleem, maar als ze zelf solliciteren en dit niet vertellen, kan er onbegrip ontstaan. Dan verlengt een werkgever het contract niet, neemt het zelfvertrouwen af en groeit de onzekerheid. Daarom is verwachtingsmanagement richting werkgevers zo belangrijk. Als zij weten dat er in het begin misschien iets extra’s nodig is, verloopt de start heel anders. Helaas hebben veel mensen nog een te negatief beeld van kandidaten uit het doelgroepenregister. Dat komt mede doordat successen te weinig worden gedeeld.”
Volgens Oostland draagt het doelgroepenregister soms bij aan stigmatisering. “Als je daarin terechtkomt, bestaat de kans dat je er moeilijk uitkomt door de onterechte vooroordelen. Terwijl veel kandidaten vooral een kans nodig hebben om zich te bewijzen, zodat ze weer gewoon hun eigen geld kunnen verdienen.”
Ook richting kandidaten is duidelijkheid belangrijk, benadrukt Ran. “Zij willen weten waar ze aan toe zijn. Daarom ben ik altijd helder als iets niet kan. Vanuit die vertrouwensband zoeken we samen naar wat wél kan.”
“We kijken vanuit de kwaliteiten van kandidaten naar een geschikte werkomgeving.”
Richard Ran (Tempo-Team Participatie)
